Van operatiekamer naar oceaan

Albert Wittkampf

Van operatiekamer naar oceaan

Sommige ontmoetingen blijven je bij, al weet je op het moment zelf nog niet waarom. Jaren geleden liep ik het ziekenhuis in Amersfoort binnen om waar te nemen voor een collega. Daar ontmoette ik Albert, een gedreven kaakchirurg met een warm hart en een scherpe blik. Na mijn waarneming hielden we altijd contact, ook met zijn vrouw Anneke.

Ondanks dat hij inmiddels met pensioen is, blijft hij actief als chirurg in Tanzania voor zijn eigen stichting MKA-Tanzania. Met een missie die veel verder reikt dan de muren van het ziekenhuis zet hij zich in om mond-, kaak- en aangezichtschirurgie in Tanzania naar een hoger niveau te tillen. Niet alleen door zelf te opereren, maar ook door lokale artsen en studenten op te leiden, zodat zij het straks zelfstandig kunnen voortzetten.

Ooit keek hij sceptisch naar ons plan om met een zeilboot de wereld rond te reizen – te gevaarlijk, vond hij. Toch bleven Anneke en Albert trouw onze blogs lezen, en ergens onderweg sloeg zijn nieuwsgierigheid om in enthousiasme. Anneke durfde helaas niet mee op deze reis en was bovendien net geopereerd aan haar knie. Albert daarentegen greep de kans met beide handen aan en stapte in Fiji bij ons aan boord. Om 5.20 uur landde zijn vliegtuig, en nog geen vier uur later zeilden we richting Musket Cove. Geen tijd om te wennen. Geen dag om uit te rusten. Zo doen we dat hier.

De dagen ervoor hadden we de boot klaargemaakt en alle voorraden ingeslagen, want de Yasawa-eilanden, onze volgende bestemming, kennen geen supermarkten. Vanaf het eerste moment genoot Albert zichtbaar. De deining, de wind, het gezelschap, het was een wereld ver weg van de operatiekamer, maar wel één waarin hij zich verrassend snel thuis voelde.

Albert is iemand die alles wil uitproberen. Jeroen was helemaal in zijn element terwijl hij alle ins en outs van de boot uitlegde, van de technische systemen tot het zeilen zelf. Het was prachtig om te zien hoe Albert alles in zich opnam.

De dag erna zetten we koers naar een ankerplek bij Manta Ray Alley, want één van de dingen op zijn bucketlist was een ontmoeting met manta’s. De zeiltocht ernaartoe was echter allesbehalve rustig: dertig knopen wind op een aan-de-windse koers. Daar stond hij dan, samen met Jeroen op het dek, terwijl My Motu zich door de golven heen vocht. Op een gegeven moment kwamen zijn voeten zelfs los van het dek, en werd het tijd om de veiligheid van de kuip op te zoeken. Natuurlijk hadden we ook de hengels uit en we hadden beet! Twee prachtige rainbow runners, een soort vis die we nog niet eerder gevangen hadden. Ook zwommen er kort twee dolfijen bij de boot. Twee grote tuimelaars. 

Na een volle dag zeilen, 42 mijl, vonden we uiteindelijk een plekje tussen vijf andere boten. De zon zakte langzaam in de zee, en het anker viel met dat geruststellende gerinkel dat altijd betekent: we zijn er. Die avond aten we onze vers gevangen vissen, met gebakken aardappeltjes en een frisse salade. Verser krijg je het niet.

Meerdere dagen achter elkaar gingen we op zoek naar manta’s. Soms wel drie keer per dag trokken we ons snorkelspul aan, sprongen in het water en lieten ons meevoeren door de stroming in de hoop die donkere schaduwen onder ons te zien verschijnen. Maar hoe vaak we ook tuurden in het blauw, de manta’s lieten zich niet zien. Wat we wél zagen: prachtige koralen, scholen kleurige vissen en dat oneindige spel van licht en water dat nooit verveelt. Ook paddleboarden behoorde tot de activiteiten om uit te proberen. Het was leuk om te doen, maar geef Albert maar een roeiboot.

’s Avonds kookte ik de meest uiteenlopende maaltijden en daarna speelden we Brändi Dog, een strategisch en tactisch bordspel dat je in teams speelt. Doordat mijn vaste spelpartner op dit moment in Zwitserland zit, werd Albert mijn nieuwe partner-in-crime tegen Jeroen en Rajesh. Hij kreeg het spel verrassend snel door en vond het nog leuk ook en dat terwijl hij normaal niet zo’n spelletjesmens is.

We maakten het ons ook af en toe makkelijk: één avond aten we pizza bij het Barefoot Island Resort. Een heerlijke afwisseling van onze gebruikelijke, zelfgekookte bootmaaltijden. Natuurlijk kan een potje volleyballen dan niet ontbreken. Altijd weer even leuk om te doen. 

Na drie dagen snorkelen zonder manta’s, en met de wind die begon te draaien, besloten we verder te zeilen naar de Blue Lagoon Anchorage. Onderweg vingen we een skipjack tonijn. Bij aankomst in de baai bleef de wind hard waaien, twintig tot dertig knopen, maar we lagen er prachtig, omringd door koraal. We besloten naar het resort te gaan, keken wat rond en trakteerden onszelf op een koel drankje. De volgende dag gingen de mannen samen wandelen, terwijl ik probeerde het laatste penseel op het doek te zetten voor een schilderij dat naar Nederland zou gaan. Albert bood lief aan het mee te nemen in zijn bagage.

Helaas werd hij de dag erna niet lekker. Grieperig en slap bleef hij een dag aan boord, terwijl wij nog even gingen snorkelen langs de kust. Het weer bleef onrustig; de boot stuiterde dag en nacht in de wind. Na twee onrustige nachten besloten we dat verder noordwaarts varen geen goed idee was. We kozen voor veiligheid en zeilden terug naar Manta Ray Alley.

Gelukkig knapte Albert snel op. Zodat we weer opzoek konden gaan naar de manta’s en dit keer hadden we direct geluk: nog geen tien minuten in het water en daar kwamen ze, drie gracieuze manta’s, glijdend door het water alsof ze de zee zelf in beweging zetten. Het voelde als een cadeautje dat we eindelijk mochten uitpakken.

De dag erna gingen we opnieuw. Dit keer legden we de dinghy ergens voor anker in plaats van dat één van ons hem meevoerde aan een lijn. De stroming in de passage is verraderlijk, maar Rajesh bleef wat langer in de dinghy terwijl wij naar de manta’s toe zwommen. In het begin denk je nog: Dat zwem ik zo terug. Maar Albert merkte al snel dat het tegen de stroming in toch een ander verhaal was. Hij zocht beschutting bij een stuk koraal, maar kon niet meer terugkomen.

Vanaf de dinghy zag Rajesh wat er gebeurde en besloot direct te handelen. Hij haalde het anker op, maar nog voor hij bij Albert was, kwam hij een ouder echtpaar tegen dat ook om hulp vroeg. De vrouw zag er vermoeid uit, dus hij hielp eerst hen beiden aan boord. Daarna ging hij vol gas richting Albert, die zichtbaar opgelucht was dat Rajesh hem had gezien. Even later zat hij veilig in de dinghy, met een brede glimlach en een stille opluchting.

De volgende ochtend kwam er een bericht binnen: een zware aardbeving bij Japan. Er was kans op een tsunami in de rest van de Pacific.
Wat doe je dan?

De voorspelling klonk niet eens zo dreigend: maximaal één meter extra water bovenop de hoogtij. Maar bij tsunami’s is de regel simpel: ga de oceaan op. Alleen… er stond dertig knopen wind. Buiten het rif was het onstuimig en eerlijk gezegd verre van onze eerste keuze om in het donker naar buiten te gaan. Fiji gaf een officiële tsunami watch af, maar veel meer informatie kregen we niet.

We besloten het zekere voor het onzekere te nemen. Om 19.00 uur, drie uur voordat de golf zou worden verwacht, hesen we het anker. In het donker manoeuvreerden we tussen de riffen door. Het is dat we dit gebied goed kennen en weten dat de kaarten hier kloppen, anders hadden we het nooit gedurfd.

Buiten het rif ging het er stevig aan toe: golven van ruim tweeënhalve meter sloegen van opzij tegen My Motu, waardoor we van links naar rechts werden gezwiept. Overdag heb je daar weinig last van, doordat je naar de horizon kunt kijken, maar ’s nachts voelt het anders, intenser, dreigender. Albert begon zich wat weeïg te voelen en volgde ons advies om naar bed te gaan, op de meest comfortabele plek van de boot. Wij bleven met z’n drieën in de kuip, ogen op de horizon, oren gespitst op ieder bericht.

Rond 22.00 uur kwam het verlossende signaal: geen gevaar meer. We keerden om en zetten koers terug naar Manta Ray Alley. Pas rond één uur ’s nachts viel het anker weer. We hadden bijna zes uur buiten gezeild voor wat achteraf slechts dertig centimeter extra water bleek. Toch waren we blij met onze keuze, want wat als ze er een keer naast zitten?

De volgende dag zeilden we naar Vanua Levu, een mooie ankerplek waar ook rifhaaien voorkomen. De tocht van 24 mijl verliep vlekkeloos, al liet zich dit keer maar één rifhaai zien. Albert had voor ons ook nog een drone meegenomen. Onze vorige drone was bij Maupiti in de oceaan verdwenen, en na mijn oproep of iemand nog iets had liggen, bleek Albert er nog één te hebben. Rajesh zette hem in elkaar en in Vanua Levu waren de omstandigheden eindelijk goed genoeg om hem te testen.

Op het strand vloog Rajesh de drone, terwijl Jeroen en Albert kokosnoten vonden en ter plekke openmaakten. ’s Avonds was er een kampvuur op het strand waar de mannen sterke verhalen hoorden en deelden met een heleboel andere cruisers. Lang konden we op deze mooie plek niet blijven; de volgende ochtend om 7 uur gingen we op de motor richting Vuda Marina. Vijf uur lang tegen de wind in, stuiterend over de golven.

We moesten nog het een en ander regelen voor het vertrek van Albert. Maar hij ging niet naar Nederland, Alexis (zijn schoondochter) had als verrassing voor Anneke, die in Amerika was en hem pas weken later zou zien, zijn ticket omgeboekt naar San Francisco. Anneke had niets in de gaten en het werd een grote, vreugdevolle verrassing toen Albert daar opeens voor haar stond.

Albert, we hebben genoten van je komst en zijn trots op hoe je je zo snel alles eigen hebt weten te maken.

Albert zjin beleving aan boord van My Motu in zijn eigen bewoording: 

Ik zou oorspronkelijk naar Panama vliegen om dan gezamenlijk door het Panamakanaal te varen, maar door gekwakkel met mijn gezondheid moest ik dat helaas uitstellen. My Motu voer gewoon door, dus toen het uiteindelijk van beide kanten mogelijk was, lagen ze in Fiji, of all places 🤪. Een verdere locatie was haast niet mogelijk. Gelukkig kon ik de vlucht combineren met een bezoek van twee weken aan zoon Frank en familie in Californië, waardoor mijn tweede jetlag in Fiji enorm meeviel. Jeroen en Aagje stonden allebei heftig te zwaaien aan de andere kant van het raam bij aankomst; een warm welkom. Na een korte autorit kwamen we in een soort winkelcentrum voor watersporters waar we konden fourageren.

Met z’n drieën, plus koffer, rugzak en boodschappentassen, pasten we maar net in de dinghy; op weg naar de boot. Slagen voor de puzzel “welke boot is My Motu” was een eitje, want er lag maar één tweemaster 🤪, wat in vaktermen een ketch bleek te heten (zo scoor ik punten bij Jeroen 😊).

Ik ben een volkomen leek op zeilgebied. Heb ooit in Friesland een middag meegevaren op een Lemsteraak en twee keer op een skûtsje, maar nooit op een echt zeewaardig jacht,  laat staan in hoge golven met veel wind. Jeroen en Aagje gingen me heel enthousiast van alles over de boot en de apparatuur uitleggen, en als beroepssleutelaar was ik daar natuurlijk reuze in geïnteresseerd. Je zag ook meteen hoe enthousiast en vol trots ze erover vertelden. Gedurende de twee weken dat ik met hen mee mocht varen bleef dat gevoel van enthousiasme continu voelbaar. Je kan tien keer hun blogs lezen, maar door lijfelijk aanwezig te zijn ervaar je intens hun enthousiasme voor de keuze van hun leven! Ik kan niet anders zeggen dan dat ik zelf dat enthousiasme ook meer en meer ging voelen, en ik werd al emotioneel bij de gedachte er afscheid van te moeten nemen. Het was echt een ervaring uit duizenden, die ik nooit meer zal vergeten en, gezien mijn leeftijd, waarschijnlijk ook nooit meer zal meemaken.

Nou had ik ook wel, zoals Jeroen het treffend beschreef, het “adventure package”: windkracht 7 tot 8 bij twee soorten golven kruislings op elkaar met geschatte hoogten tot 2,5 meter (probeer dan maar eens te blijven staan of naar het toilet te gaan 🤪), tsunami-dreiging, manta rays met een spanwijdte van vijf meter, in een stroming zitten waar ik niet tegenop kon zwemmen en dan langzamerhand uitgeput raken om uiteindelijk door Rajesh met de dinghy te worden gered, mee zwemmende dolfijnen en nieuwsgierige haaien, op onbewoonde bounty-eilanden kokosnoten zitten hakken, ’s avonds kampvuur met andere zeilers meemaken, tonijn en rainbow runners vangen en vers eten, enzovoort.

Ik vond dat deinen van het schip heel rustgevend; sliep er heerlijk door en overdag met mijn neus in de wind de kracht van de golven en het geslinger van het schip trotseren, in één woord geweldig. Wat een krachten en wat een geweld van de natuur. Het deed me denken aan het overweldigende gevoel dat je hebt wanneer je als nietig mensje boven op de Mont Blanc of elders tussen de hoge bergen staat: overweldigend!

Ik zit heel vaak op het water als roeier, maar dan zoek je juist naar strak water en liefst weinig wind, om met het zwaartepunt boven het waterniveau subtiel te kunnen balanceren en de boot mooi door te laten glijden. Wind en zeker storm maken dat tot een onmogelijk gevecht waarbij elke subtiliteit verloren gaat, een groot contrast met zeilen. Je kan met roeien alleen maar winnen als je perfect op elkaar bent ingespeeld. Dat viel me ook op bij het My Motu-team: hoe goed ze de boot kennen. Vaak zonder een woord te hoeven wisselen overstag gaan en de zeilen weer strak zetten met, voor een leek, een wirwar aan katrollen en lijnen, elk met hun eigen functie. Dat liep echt opvallend gesmeerd; mooi om te zien.

Ik had geen minuut willen missen, behalve mijn gevecht tegen de stroming dan, dat voelde heel bedreigend. De ontmoeting met de manta rays was voor mij als natuurliefhebber een hoogtepunt, maar ook het mogen samen zijn in jullie intieme gezin. Het weerzien na zo’n lange tijd, de gezelligheid, de warmte, de vriendschap, de spelletjes Brändi Dog, enzovoort.

Jeroen, Aagje, Rajesh, ontzettend bedankt voor deze onvergetelijke reis.

Albert Wittkampf