Wat blijft, wat verandert, en wat we willen doorgeven

Wat blijft, wat verandert, en wat we willen doorgeven

In dit laatste deel van onze reflectie beantwoorden we de vragen die vaak op de achtergrond blijven, maar veel zeggen over hoe het is om jarenlang op zee te leven:
Welke eigenschappen helpen je echt en welke juist niet? Hoe verandert ouder worden als je leeft op golven? Hoe ga je om met twijfel of de gedachte aan stoppen? En wat zouden we willen meegeven aan iemand die droomt van een ander leven, op zee of daarbuiten?

Welke eigenschap heeft je het meest geholpen tijdens deze reis? En welke juist het minst?

Aagje: Zonder twijfel is doorzettingsvermogen mijn grootste kracht. Ik geef niet snel op. Niet als het lastig is, niet als ik moe of bang ben, en zelfs niet als ik het even allemaal niet meer weet. Dat zit diep in me. Niet het harde “stoer volhouden”, maar het zachte, koppige blijven proberen. Weer het anker ophalen, weer de zeilen hijsen, ook als de golven hoog zijn letterlijk én figuurlijk. 

Ook mijn vermogen om te relativeren is goud waard gebleken. Misschien niet altijd op het moment zelf, maar meestal kan ik er later toch de humor van inzien. Zelfs als ik ondersteboven op het toilet zit tijdens een ruige oversteek, weet ik: dit wordt ooit een goed verhaal. En dat lucht op.

Minder behulpzaam is mijn perfectionisme. Ik wil dingen graag “goed” doen, structuur hebben, controle over de planning, overzicht houden. Maar op zee werkt dat zelden zoals ik wil. De wind trekt zich niets aan van mijn lijstjes, plannen vallen in het water, soms letterlijk. Daardoor duw ik mezelf soms onnodig over mijn grenzen. Hierin groei ik nog steeds, want ik ben er nog lang niet.

Wat ik heb moeten ontwikkelen om op deze manier te kunnen leven? Ik dacht altijd dat ik geduldig was, maar dat viel in de praktijk behoorlijk tegen. Dus: geduld. Vertrouwen. Flexibiliteit. En het vermogen om steeds weer opnieuw af te stemmen op wat het moment vraagt, in plaats van op wat ik had gehoopt. Soms is dat een klein stapje terug, soms een sprong vooruit,  maar altijd in het ritme van de zee.

Rajesh: De eigenschap die me het meest heeft geholpen, is aanpassingsvermogen. Het leven op zee zit vol verrassingen: het weer verandert, plannen vallen in duigen en dingen gaan niet altijd zoals verwacht. Maar ik heb geleerd kalm te blijven, me snel aan te passen en mee te gaan met wat het moment brengt. Die flexibiliteit heeft deze reis niet alleen mogelijk, maar ook betekenisvol gemaakt.

De eigenschap die me het minst heeft geholpen? Misschien wel te veel nadenken. Soms raak ik verstrikt in mijn gedachten, ik maak me te veel zorgen over de toekomst of twijfel aan mezelf, terwijl ik gewoon op het moment moet vertrouwen en me er gewoon in moet laten meeslepen.

Maar ik draag die last niet alleen. Ik heb twee fantastische kapiteins als ouders, mensen op wie ik enorm vertrouw als het even niet goed gaat. Hun ervaring, wijsheid en standvastige aanwezigheid herinneren me eraan dat ik niet alles alleen hoef uit te zoeken. De zee blijft me leren: leef in het nu, vertrouw op het proces en laat los wat je niet kunt controleren. En elke dag leer ik een beetje meer.   

Jeroen: Als ik kijk naar wat me het meest geholpen heeft op deze reis, dan zijn het toch wel drie eigenschappen die steeds weer terugkomen. Allereerst ben ik van nature een ontdekkingsreiziger. Ik heb altijd de drang om nieuwe ervaringen op te doen of dat nu een onbekend eiland is, een andere manier van leven, of een nieuw project aan boord. Die nieuwsgierigheid maakt dat ik dit leven niet alleen volhoud, maar er ook echt van geniet.

Daarnaast heb ik een vrij hardnekkige ‘kan-het-wel’-mentaliteit. Niet te snel opgeven, gewoon beginnen, proberen, en onderweg wel zien hoe het loopt. Dat heeft me geholpen in situaties waarin we zelf moesten uitzoeken hoe iets werkt – en dat is op een boot eerder regel dan uitzondering. Het idee dat alles oplosbaar is als je maar begint, geeft me rust en vertrouwen.

Wat ook enorm bijdraagt, is mijn technische achtergrond. Ik ben best een allrounder, dus als er iets stuk gaat, zie ik het eerder als een puzzel dan als een probleem. Van motoronderhoud tot elektronica, van de watervoorziening tot zeilreparaties, het helpt enorm als je zelfredzaam bent. Zeker als je ergens ligt waar geen monteur of winkel in de buurt is. Het geeft een gevoel van vrijheid, maar ook van bekwaamheid. Je redt je. Dat is veel waard.

Natuurlijk zijn er ook eigenschappen die me minder helpen. Mijn uitstelgedrag, bijvoorbeeld. Ik voel me heel verantwoordelijk voor de technische staat van de boot en besteed er ook veel aandacht aan. Ik probeer vooruit te denken en onderhoud preventief te doen, maar het komt vaak voor dat ik een klus voor me uitschuif omdat mijn hoofd er niet naar staat. En dan blijkt achteraf dat het helemaal niet zo ingewikkeld of vervelend was als ik dacht.

Ook merk ik dat ik snel ongeduldig en gestrest raak als dingen niet lukken zoals ik hoop. Vooral bij technische klussen waarbij je werkt in krappe ruimtes, in de hitte, met scherpe randen en onhandige houdingen. Als het dan tegenzit, schiet ik gemakkelijk in de frustratie. Ik weet dat het niet helpt, maar het gebeurt toch. Ik merk dat ik beter gedij bij projecten als schuren of een veranda bouwen, veel liever dan dieselmotoren, leidingen of elektriciteit. Maar laat dat nou nét de klussen zijn die het meeste terugkomen op een boot… 🥲

Dat alles beschrijft waarschijnlijk ook meteen een van de weinige nadelen voor mij aan het leven op een zeilboot. Maar zelfs dat hoort erbij en maakt de voldoening achteraf des te groter.

Hoe ervaar je het ouder worden aan boord, lichamelijk, emotioneel, sociaal? En wat betekent tijd nu voor jou?

Jeroen: Lichamelijk voel ik me echt uitstekend, de twee jaar voor vertrek had ik meer problemen met mijn lichaam dan nu ondanks dat mijn conditie in Nederland beter was dan nu. Doordat mijn werk (het renoveren van huizen) heel fysiek was had ik dagelijks een workout, dit is nu veel minder. Ik voel me nu beter doordat ik vlak voor vertrek een belangrijke rug operatie heb ondergaan en nu verlost ben van zenuwpijnen waar ik al jaren last van had. Mijn geluk is dat ik zelden ziek ben en het warme klimaat samen met de gezonde levensstijl op de boot geven me eerder het gevoel dat ik jonger wordt dan ouder😎.

Emotioneel
Er is tijdens onze reis veel vrije tijd en hierdoor denk ik meer na over het leven en mezelf, ik probeer mezelf en de wereld waarin we leven beter te begrijpen. Ik merk dat ik hier mentaal sterker van wordt en besef nog beter dat de keuze om te gaan reizen voor mij echt een goede beslissing was, dit betekend echter niet dat dit voor altijd zo moet blijven, de toekomst zal dit leren. De vrijheid die we ervaren is wel echt het grootste geschenk van deze levensstijl vol ervaringen maar keerzijden zijn er zeker ook: kwetsbaarheid in de natuur en onze gezondheid, onzekerheid over de toekomst, verantwoordelijkheid voor de boot en onze veiligheid vaak zonder directe hulp in de buurt.
Voor veel mensen betekend ouder worden: zekerheid, huis, vaste plek, ritme. Dit is voor ons nu heel anders en ik geloof graag dat dit ons wat langer jong houd😇.
Mochten we op een dag weer terug gaan naar het landleven in Nederland dan weet ik zeker dat ik sterker in mijn schoenen sta als voorheen, het is echter de vraag of ik nog kan aarden in de hectiek en regeldruk die momenteel heerst. De tijd zal het leren!

Sociaal
Als zeiler voel je je minder deel van een vaste gemeenschap of cultuur. Je bouwt vriendschappen op met andere zeilers maar vaak is dit van kortere duur. We hebben het geluk gehad dat we twee keer voor langere tijd een buddy boot hadden en langere tijd samen zeilden, eerst met Alex en Karin van Mabul en later met Barbara en Ralph van Lille Venn. Je bouwt dan diepere vriendschappen op en dit ervaar ik als heel waardevol, deze vriendschappen en gezelligheid samen vormen een belangrijke deel van het succes van onze reis. Ik realiseer me dat ik geen grote vriendengroep nodig heb in mijn leven maar zonder een aantal diepe connecties met vrienden en familie zou het leven wel erg kaal zijn, zeker ook in een zeilboot op een idyllische locatie.
Nu we langer weg zijn en ik natuurlijk ouder wordt kijk ik meer uit naar een 50/50 leven, daarmee bedoel ik 5-6 maanden in Nederland werken plus tijd doorbrengen met familie en vrienden en daarna weer 6-7 maanden thuis op My Motu, hopelijk samen met onze buddy boot.

Wat betekend tijd voor me?
We hebben geen drukke agenda aan boord, hooguit verlopende Visa’s en seizoenen waar we rekening mee moeten houden. Er is globaal een vast ritme aan boord: opstaan, ontbijten, vrije tijd, lunch, exploreren, boot onderhoud, sundowner, avondeten, spelletjes doen, TV kijken en slapen. Ondanks ons rustige leven voelt het alsof de tijd voorbij vliegt, dit voelt heerlijk en is voor mij een teken dat het goed is.
Het is misschien een cliché maar we genieten van kleine dingen: samen zijn, een vis vangen, de geur van vers gebakken brood aan boord, samen de GoPro filmpje bekijken van ons laatste snorkel avontuur, een praatje met lokale vissers, de zonsondergang, enz..
Tijd lijkt minder belangrijk. Totdat er iets staat te veranderen.. Rajesh gaat terug naar India, we hebben niet veel tijd meer samen.. Tijd is dus kostbaar, zeker de tijd samen met de mensen waar je van houd.

Aagje: Ouder worden op een zeilboot is… intens. Geen langzaam vervagen, zoals het leven aan land soms voelt, maar juist een verscherping. Alles komt dichterbij: je lijf, je grenzen, je emoties, je keuzes. Er is geen plek om je te verstoppen, niet voor elkaar, en niet voor jezelf.

Lichamelijk merk ik het in mijn knieën als ik voor de honderdste keer het trapje op en af ga, in mijn schouders als ik een zware lijn binnenhaal, in pijntjes die vroeger na één nacht verdwenen maar nu wat langer blijven. Tegelijk voel ik me levendiger dan ooit. Mijn lijf doet ertoe: het beweegt, draagt, houdt vol. Het werkt samen met de elementen in plaats van zich ertegen te verzetten. Dat geeft kracht.

Emotioneel voel ik me rijker,  aan inzicht, zachtheid en vertrouwen. Ik hoef niet meer zoveel te bewijzen. Niet aan mezelf, niet aan anderen. Ik mag moe zijn. Ik mag verdrietig zijn. En ik mag genieten zonder schuldgevoel. Misschien is dat wel het mooiste cadeau van ouder worden: de toestemming om gewoon te zijn, zonder maskers.

Sociaal is het soms lastig. Het leven op zee zit vol ontmoetingen, maar ook vol afscheid. Dan mis ik soms: de vanzelfsprekendheid van samen-zijn. Tegelijk brengt dit leven diepe, onverwachte connecties, geen volle zalen, maar betekenisvolle ontmoetingen. En dat is me veel waard.

De zee leert me dat tijd niet telt, alleen momenten doen dat.

Rajesh: Ouder worden in het buitenland voelt anders. Fysiek ben ik sterker geworden door het leven op zee, maar het is ook vermoeiend, dit leven kent geen pauzeknop.

Emotioneel ben ik onafhankelijker geworden en bewuster van wie ik ben. Weg van huis zijn leert je om te reflecteren, te vertragen en de kleine dingen te waarderen.

Sociaal gezien is het een mix: ik ontmoet geweldige mensen van over de hele wereld, maar moet ook vaak afscheid nemen. De contacten zijn kort, maar betekenisvol. Het is niet altijd makkelijk, maar het is echt, en ik zou het voor geen goud willen ruilen.

Wat tijd betreft, het voelt niet langer als iets om na te jagen. Het voelt als iets om in te leven. Hier beweegt de tijd met de wind en de golven mee… en ik heb geleerd ermee mee te bewegen.

Zijn er momenten waarop je je afvraag: “Hoe lang gaan we dit nog doen?”

Aagje: Ja, die vraag komt de laatste tijd vaker voorbij. Niet omdat ik het niet meer wil, of omdat het leven op zee me minder raakt, maar omdat er iets verandert. Ik heb er veel over gesproken met Barbara, die juist weer terug wil naar land. Zelf voel ik dat nog niet, maar haar vragen zetten me wel aan het denken.

Dat Rajesh binnenkort zijn eigen leven in India gaat opbouwen, is een groot kantelpunt. Drie jaar lang waren we een team van drie, met een eigen ritme en kleur. Zijn vertrek voelt als het loslaten van een anker: liefdevol, met vertrouwen, maar ook met een zekere leegte. Tegelijk opent het nieuwe mogelijkheden. Er zijn landen die voor hem lastig te bereizen waren vanwege visa, en straks kunnen Jeroen en ik daar wél heen. Niet omdat het moet, maar omdat de keuzes nu anders liggen.

Met zijn tweeën aan boord wordt het wennen, maar het brengt ook ruimte om samen een nieuw ritme te vinden. Het hoort bij het leven op zee: mensen komen en gaan, en iedere verandering vraagt opnieuw afstemmen. We hoeven niet vandaag te beslissen hoe lang we doorgaan. Voor nu voelt het goed, en dat is genoeg. De zee heeft geen haast alleen ruimte.

Rajesh: Ja, die vraag stellen we vaak, vooral tijdens lange overtochten of bij rustige zonsondergangen. Soms vraag ik me af of dit een leven is dat ik voor altijd kan leiden. Andere keren voelt het alsof ik ervoor bestemd ben. Maar ik plan niet te ver vooruit. Ik bepaal niet per jaar of per oceaan. Ik volg mijn gevoel.

Ik ben nog jong en ik weet dat ik binnenkort weer aan land moet, om te gaan werken en iets stabielers te bouwen. Het is een realiteit die ik langzaam accepteer. Maar op dit moment voel ik geen eindpunt. Nog niet. Misschien fluistert de zee ooit: “Het is tijd.” Tot die tijd zeil ik.

Jeroen: Zeker weten. Ik weet van mezelf dat mijn behoeften en doelen in het leven elke drie tot vijf jaar veranderen. Daarna begint het vaak te kriebelen: ik raak verveeld of begin me te ergeren aan kleine dingen die eerst geen rol speelden. Dat patroon herken ik inmiddels.
Ik hoop stiekem dat dat met de jaren wat minder wordt, dat ik iets langer kan blijven genieten van wat er is, zonder alweer op zoek te willen naar iets nieuws. Maar voor nu? Voor nu wil ik helemaal niets anders. Dit leven, op deze manier, voelt gewoon goed.

Stel, we zouden nú stoppen met zeilen en aan land gaan wonen, wat zou je dan het meeste missen?

Aagje: Ik zou de vrijheid missen. De oneindige horizon. Het gevoel dat je elke dag ergens anders wakker kunt worden, simpelweg omdat de wind dat heeft besloten. Ik zou de stilte van de oceaan missen, de nachtwachten met alleen de sterren als gezelschap, het besef dat je een klein stipje bent in een grote wereld en dat dat precies genoeg is.

Ik zou verlangen naar het ritueel van het anker ophalen, de geur van versgebakken brood in de ochtend, het zout op mijn huid, het klotsen van het water tegen de romp terwijl ik kook. En ik zou het gezamenlijke leven missen: het voortdurende samen zoeken, beslissen, afstemmen. Geen afleiding, geen haast, alleen wij en de zee.

Rajesh: Als we vandaag zouden stoppen met zeilen, zou ik het ritme van de zee missen, het zachte geluid van water tegen de romp, de vrijheid om nieuwe horizonten te verkennen, de levendige onderwaterwereld en de eindeloze luchten die je zowel klein als oneindig laten voelen. Ik zou de onvoorspelbaarheid, de eenzaamheid en de diepe verbondenheid met de natuur missen.

Maar eerlijk gezegd… zou ik stilletjes genieten van wat simpel comfort. Vaste grond onder mijn voeten, de kans om regelmatig contact te leggen met bekende gezichten en de stabiliteit van een plek die ik een tijdje thuis kan noemen. En misschien, heel misschien, vooruit kunnen plannen zonder eerst het weer te checken.

Jeroen: zonder twijfel, de natuur die altijd en overal om je heen is. Wakker worden met de zon die opkomt boven het water, het geluid van vogels, de geur van zout in de lucht. Het directe contact met de elementen, dat is zó bijzonder en eigenlijk niet te vervangen.
En natuurlijk: geen files. Geen gehaast van A naar B. Geen drukte op de weg of eindeloze afspraken.

Maar ik zou ook weer genieten van de ruimte om nieuwe projecten aan te pakken. Bouwen, klussen, iets nieuws creëren, dat blijft toch trekken. Misschien een huis opknappen, een oude schuur ombouwen, of gewoon weer lekker motorrijden.

En vooral: meer tijd kunnen doorbrengen met vrienden en familie. Gewoon even langskomen, samen eten, een avondje bijpraten zonder eerst te hoeven bedenken waar de dichtstbijzijnde bijboot ligt. Die verbondenheid blijft belangrijk.

Wat zou je iemand willen zeggen die twijfelt of dit leven iets voor hem of haar is?

Aagje: Twijfel is geen teken dat je het niet moet doen. Vaak is het juist het begin van iets echts, iets groters dan jezelf. Want het leven op zee is niet alleen een droom van wuivende palmbomen, dolfijnen en zonsondergangen. Het is ook zout in je ogen, afgebroken schroeven, slapeloze nachten en een wc die precies dan verstopt raakt als je haast hebt. Maar juist daarin zit de magie.

Je leeft hier écht. Je voelt alles rauwer, intenser. Een kop koffie in de ochtendzon wordt bijzonder. Een warme douche voelt als een spa. De stilte van de nacht wordt een ruimte waarin je jezelf hoort denken. En als je, na dagen op zee, land ziet opdoemen aan de horizon… weet je: ik heb dit gedaan.

Je leert je angsten kennen, je grenzen verleggen, samenwerken met mens én natuur. Je wordt nederig omdat je geen controle hebt, maar ook krachtiger omdat je ziet hoeveel je aankunt. En misschien wel het mooiste: je leert jezelf opnieuw kennen, zonder ruis, zonder verwachtingen van buitenaf.

Dus als je twijfelt… wees gerust. Twijfel hoort erbij. Maar laat het je niet tegenhouden. Zoek geen zekerheid, want die vind je nergens, zeker niet op zee. Zoek waarheid. Jouw waarheid. En geloof me: de zee helpt je die te vinden. Soms liefdevol, soms genadeloos, maar altijd eerlijk.

Of dit leven iets voor jou is? Dat weet je pas… als je loslaat.

Rajesh: Ik zou zeggen: probeer het eens, maar doe het eerlijk. De zee is niet voor iedereen weggelegd, en dat is oké. Het is niet altijd comfortabel of makkelijk. Het zal je geduld, je grenzen en je gevoel van controle op de proef stellen.

Maar als je bereid bent om de routine los te laten, te leven met onzekerheid en schoonheid te vinden in eenvoud, dan kan dit leven je veranderen.

Voor mij is de essentie van het leven op zee vrijheid. Het is wakker worden met de zonsopgang, leven volgens het ritme van de natuur, ontdekken wie je bent wanneer al het andere je ontnomen wordt. Het gaat niet om luxe, het gaat om aanwezigheid. Het is puur, echt en onvergetelijk. Je weet pas of het goed voor je is als je het zelf voelt. Maar als het zo is… wil je nooit meer terug.

Jeroen: Dit leven is niet makkelijk, maar wel ontzettend bevredigend. Je leert er veel van – over jezelf, over de wereld, en over wat echt belangrijk is. Daarom zou ik het iedereen aanraden die een praktische instelling heeft, van avontuur houdt en ervaring boven luxe verkiest.

Wij dachten in het begin dat we iets bijzonders deden, maar inmiddels weten we dat we één van de velen zijn. Er zijn tienduizenden zeilers zoals wij, van jong tot oud, met of zonder kinderen, die al jaren op deze manier leven en er intens van genieten.

Dus: probeer het gewoon. Al is het maar voor een paar jaar. Je wordt er wijzer en veerkrachtiger van, en je gaat de kleine dingen die je altijd vanzelfsprekend vond ineens écht waarderen.

Drie jaar onderweg.

Het klinkt als een getal, een tijdsduur, een reisverslag. Maar in werkelijkheid is het een leven, niet te vangen in mijlen of bestemmingen, maar in ervaringen die zich diep in ons hart hebben genesteld. In momenten waarop we onszelf tegenkwamen, elkaar beter leerden kennen, en ontdekten dat wie we dachten te zijn slechts het begin was van wie we werkelijk kunnen worden.

De zee heeft ons veranderd. Niet door ons iets nieuws te geven, maar door laagje voor laagje weg te nemen wat we niet meer nodig hadden. Wat overblijft, is geen eindpunt, maar een kern. Een anker. Iets stevigs, iets echts.

Wat we onderweg vonden, waren geen kant-en-klare antwoorden, maar een andere manier van kijken, naar onszelf, naar elkaar, naar de wereld. We leerden leven in het moment, met de schoonheid én de ongemakken, keuzes maken vanuit vertrouwen, ook zonder te weten waar ze ons zouden brengen.

En nu? Nu varen we verder. Misschien naar een nieuwe horizon, misschien naar een plek om langer te blijven. De kaarten liggen open. De wind zal het ons vertellen. Want dit leven leert ons één ding: koers bepaal je maar voor een klein deel zelf… de rest is meebewegen.

De zee kent geen einde, alleen nieuwe hoofdstukken.