Van verjaardag aan boord tot zwemmen met haaien

Een speciale verjaardag aan boord

Twee weken geleden vierden we de verjaardag van onze geweldige kapitein! Hoera voor jou, de allerliefste, grappigste en meest avontuurlijke kapitein, vader en echtgenoot die je kunt wensen! 🎉🥳 Je mag dan 51 jaar zijn, maar in je hart blijf je altijd dat blije kind op de speelplaats, altijd klaar voor het volgende avontuur. Dankzij jouw energie en spontane geest wordt elke droom werkelijkheid. Het leven met jou is altijd een groot feest. We hopen op nog veel meer jaren vol avontuur, golven en gekke plannen! We houden van je, lieverd! ❤️

Als bemanning van My Motu hebben we de verjaardag van onze kapitein Jeroen gevierd aan boord van Lille Venn, samen met onze vrienden van Freefall. Het was een heerlijke avond vol gezelligheid en lekker eten. En als klap op de vuurpijl heb ik zelfs een ‘Nederlandse’ kwarktaart weten te maken als toetje! Dankjewel Lille Venn dat we de verjaardag van onze kapitein van My Motu bij jullie op de boot mochten vieren, en ook een dikke dankjewel aan Theresa en Joe voor alle gezelligheid. Wat een fantastische dag!

Op weg naar Tahanea: duiken en snorkelen

We zeilen verder van Makemo naar Tahanea, een plek die we al meerdere keren hebben bezocht. Hier duiken en snorkelen we opnieuw in de noord-pass, waar we samen met Melissa en Jesper ooit omringd werden door manta rays en waar Jeroen, Rajesh en Ralph een hamerhaai zagen. Ook deze keer gaan we meerdere keren het water in. De manta ray laat zich weer zien, en een andere groep snorkelaars spot de hamerhaai. Hoe hard we ook zoeken, dit keer krijgen wij hem niet te zien.

Met de hele groep varen we naar de andere kant van de atol. Daar belanden we in wat voelt als een natuurlijk zwembad. De mannen kunnen hun geluk niet op. Dit is de perfecte plek voor windsurfen, wingfoilen, of een combinatie van beide.Theresa van Freefall en Wiebke van Flora krijgen dagelijks les van Ralph om ook het wingfoilen onder de knie te krijgen. Jeroen zwemt elke ochtend met drie à vier dames en Barbara heeft Jeroen benoemd tot onze teamleider. Bijna elke ochtend leggen we 1,2 kilometer af om onze spieren wakker te houden.

‘S avonds, terwijl we lekker buiten zitten en genieten van de rust, merkt Rajesh ineens op dat de volle maan niet meer zo vol lijkt. We kijken omhoog en het blijkt dat we die avond getrakteerd werden op een waanzinnig natuurfenomeen: een maansverduistering! Het weer was perfect: geen wolkje aan de lucht, dus we konden de hele eclips in al zijn pracht volgen. Rajesh had de camera bij de hand en heeft dit magische moment prachtig weten vast te leggen. Wat een bijzonder moment!

Nachtelijke expeditie op zoek naar kokosnootkrabben en kreeften

’s Avonds trekken we eropuit om kokosnootkrabben te zoeken. Maar het strand herbergt meer dan alleen deze indrukwekkende dieren – gewone krabben en heremietkreeften scharrelen over het zand, en in het water ontdekken we een kreeft. Dit wakkert direct Jeroens nieuwsgierigheid aan: zou er meer te vinden zijn? Samen met Rajesh en Ralph onderneemt hij een nachtelijke expeditie om kreeften te zoeken. Ze vinden er twee, maar dat is niet genoeg om er een maaltijd van te maken, dus laten ze ze weer vrij.

Zeilen naar Fakarava

Eigenlijk willen we hier nog lang niet weg, maar hoe graag we ook zouden blijven, we moeten verder. Onze volgende bestemming is Fakarava, waar we inkopen kunnen doen en natuurlijk weer kunnen duiken met honderden rifhaaien.

We varen de hele nacht door met een constante bries van 15 knopen schuin van achteren, wat zorgt voor een ontspannen overtocht. Iedereen geniet van de fonkelende sterren tijdens de nachtelijke shifts, en we hoeven nauwelijks iets aan de zeilen te veranderen. Zelfs de pass kunnen we met volle zeilen doorvaren, een zeldzaam voorrecht dat de tocht extra bijzonder maakt.

Bij aankomst laten we het anker zakken voor het dorpje. Eerst nemen we rustig de tijd voor de lunch. Daarna laten we de dinghy te water en varen we naar de supermarkt. We glunderen bij het zien van blikjes frisdrank, vruchtensappen, een reep chocolade en een zak chips. Helaas is de bevoorradingsboot nog niet geweest, dus verse groenten en fruit blijven voorlopig schaars. Daar moeten we nog ruim een week op wachten, maar niet hier. Morgenvroeg zetten we koers naar de zuidpass van het atol, waar ook Lille Venn, Flora en Freefall voor anker liggen. Hier wacht ons een nieuw avontuur: duiken met de rifhaaien.

Zwemmen met haaien: van angst naar meer vertrouwen

Haaien. Het woord alleen al roept beelden op van scherpe tanden, duistere vinnen die als schimmen door het water snijden, en dat onheilspellende gevoel dat iets groots en onbekends onder je zwemt. Maar wat als ik je vertel dat deze indrukwekkende roofdieren voor ons inmiddels net zo vertrouwd zijn als de vissen in een aquarium?

Sinds we in Frans-Polynesië zijn, voelen zwartpuntrifhaaien, grijze rifhaaien en witpuntrifhaaien als onze vaste buren. Ze glijden geruisloos door het kristalheldere water. Hun slanke lichamen reflecteren de zonnestralen die door de golven breken. Soms zwemmen ze nieuwsgierig langs onze boot. Tijdens het snorkelen komen ze even kijken, om vervolgens weer te verdwijnen in de diepte. Alsof ze ons net zo bestuderen als wij hen.

Haaien in de Polynesische cultuur: Beschermers, geen bedreiging

Voor veel mensen symboliseren haaien gevaar, maar in Frans-Polynesië dragen ze een heel andere betekenis. Hier worden haaien niet als monsters gezien, maar als beschermers en zelfs als voorouders. Volgens oude Polynesische tradities kunnen haaien ʻaumakua zijn – spirituele gidsen die over families waken. Sommige vissers en duikers geloven dat een haai die hen volgt, hen beschermt in plaats van bedreigt.

Deze diepe verbondenheid met haaien heeft bijgedragen aan de bescherming van deze dieren. In 2006 werd Frans-Polynesië een van de eerste regio’s ter wereld die een volledig haaienreservaat instelde, waardoor alle soorten binnen 5 miljoen vierkante kilometer oceaan beschermd werden. Dit betekent dat haaien hier niet gevangen of verhandeld mogen worden, en ecotoerisme speelt een belangrijke rol in het behoud van hun populatie.

Toch is niet iedereen even blij met de grote aanwezigheid van haaien. Lokale vissers spreken soms over de “taxman of the sea”, een bijnaam voor haaien die tijdens het vissen een deel van de buit opeisen. Dit kan frustrerend zijn, maar veel Polynesiërs accepteren het als onderdeel van het natuurlijke evenwicht. De haai neemt, maar hij geeft ook: door de gezondheid van het rif in stand te houden, zorgt hij indirect voor de overvloed aan vis waarop de gemeenschap vertrouwt.

Rifhaaien: Wachters van het koraalrif

Het rif ademt. Het pulseert van leven, een kleurenspel van koralen, scholen dartelende vissen en verstilde elegantie. En daar, onmisbaar in dit evenwicht, zwemmen de rifhaaien de waakzame roofdieren die het ecosysteem gezond houden. Ondanks hun reputatie als dreigende jagers, vervullen rifhaaien een cruciale rol. Ze houden de balans in stand, beschermen het rif tegen overbevolking en helpen de biodiversiteit floreren.

In de diepte van het rif bewegen de rifhaaien zich haast onzichtbaar door het water. Ze zijn de stille wachters van deze onderwaterwereld, altijd op zoek naar tekenen van zwakte. Wat op het eerste gezicht meedogenloos lijkt: het jagen op zieke en zwakke vissen, is in werkelijkheid een onmisbare taak. Door de populatie gezond te houden, voorkomen ze dat ziektes zich verspreiden en blijft de visstand in evenwicht.

Hun invloed reikt verder dan dat. Het koraalrif leeft in een fragiele balans, waarin elke soort een rol speelt. Een van de grootste bedreigingen is een verstikkende laag algen, die het rif langzaam kan doen verstikken. Gelukkig zijn daar de plantenetende vissen, zoals papegaaivissen, die de algen wegknabbelen en zo het rif schoonhouden. Maar wat als deze grazers zelf geen bescherming krijgen? Zonder de aanwezigheid van rifhaaien zouden roofvissen als snappers en baarzen ongestoord hun aantal uitdunnen, met desastreuze gevolgen. De haaien, onbewust van hun cruciale rol, zorgen ervoor dat deze plantenetende helpers niet te veel in aantal afnemen en het rif gezond blijft.

Hun invloed is overal merkbaar. Ze bewaken de balans tussen prooi en jager, tussen zwak en sterk. Zonder hen zou het rif veranderen in een chaotische arena waarin enkele dominante soorten de overhand krijgen en de diversiteit langzaam verdwijnt. Met hun aanwezigheid zorgen rifhaaien ervoor dat geen enkele soort te machtig wordt, waardoor alles levendig en gevarieerd blijft.

Misschien wel het meest treffende bewijs van hun belang: waar rifhaaien zwemmen, is het rif in harmonie. Hun aanwezigheid is een stille bevestiging dat het ecosysteem nog functioneert zoals de natuur het bedoeld heeft. Als rifhaaien verdwijnen: door overbevissing of menselijke verstoring, dan begint de fundering van het rif te wankelen. Wat overblijft is een rif dat langzaam afsterft zonder zijn onzichtbare bewakers. Rifhaaien zijn dus veel meer dan jagers. Ze zijn de onmisbare voor een gezond rif, de bewakers van een verborgen wereld waarin elke soort een plek heeft.

Zijn rifhaaien gevaarlijk voor mensen?

De oceaan heeft haar eigen wetten. Haaien volgen die instinctief. Toch worden ze vaak gezien als een bedreiging voor zwemmers en duikers. Maar hoe terecht is dat beeld eigenlijk?

Uit recente cijfers van het International Shark Attack File (ISAF) van het Florida Museum of Natural History (ipsnews) blijkt dat aanvallen van rifhaaien uiterst zeldzaam zijn. In Frans-Polynesië werd in 2024 slechts één haaienbeet geregistreerd. 

Wat er gebeurt bij een haaienbeet, is meestal geen aanval, maar een vergissing. Een snelle beweging in troebel water, een vis die net gevangen wordt door een duiker – een haai vertrouwt op instinct en kan per ongeluk toehappen. Maar zodra hij beseft dat het geen prooi is, laat hij meestal direct los.

Meer vertrouwen in plaats van angst

Waar ik ooit huiverde bij de gedachte aan haaien, voel ik nu meer vertrouwen. In hun slanke, gespierde lichamen zie ik geen dreiging meer. In hun ogen geen moordlust, maar nieuwsgierigheid. Rifhaaien zijn geen monsters. Ze zijn de onzichtbare architecten van een gezonde koraalriffen in de oceaan.